Bữa cơm đầu tiên sau khi đáp máy bay xuống phi trường LAX (Los Angeles), tôi ngơ ngác khi nghe bà bác thông báo “chúng ta sẽ có món chả cá ăn với bún và mắm tôm”. Sốc hơn khi nhìn một rổ rau bao gồm: tía tô, lá mơ, rau húng cây, húng quế..

 Bài: Nguyễn Phạm Khánh Vân

    Chuyến bay hơn 21 tiếng làm tôi chao đảo cả tinh thần lẫn thể xác. Bay từ Việt Nam ban ngày, đến Mỹ ban đêm, trời đất tối hù. Tôi chỉ nhớ mang máng là mình té cái bịch vô xe, bác tôi lái thẳng về nhà còn tôi bò vô giường ngủ lăn quay. Thề không thể nhớ được là cái nhà của bác ra sao chứ đừng nói về rau. Sau bữa ăn trưa, tôi bước ra vườn tham quan. Trời tháng tư, vẫn còn vương hơi lạnh dù nắng rất vàng. Đập ngay vào mắt tôi là một hàng rào lá mơ xanh tím lên tươi tốt. Thật bất ngờ! Tôi thoáng chút buồn cười vì căn nhà tôi đang ở là trên đồi Hollywood, gần như là hàng xóm của Paris Hilton và Lindsay Lohan. Cái hàng rào lá mơ lông ngăn cách giữa nhà bác tôi và một luật sư nổi tiếng người Israel, nghe nói trong nhà còn có một diễn viên, tuy nhiên chưa nổi tiếng lắm! Dưới chân giàn lá mơ là một thùng đất trồng rau chua, một thứ rau thoạt nhìn giống cây cải con nhưng lá dày hơn, nếm thử thấy có vị chua. Rau này chuyên trị bánh xèo. Gần đó có húng quế, húng cây... tất cả đều lên tươi tốt. Tất cả rau đều được trồng vào những thùng đất nhỏ, nhìn đẹp như những chậu cây kiểng, chen lẫn giữa hoa hồng trắng, đỏ, cam nở to bằng cái tô.

    Bước lên vườn trên, tôi reo lên bất ngờ khi nhìn thấy một cây chanh Thái thật to. Cây này còn được gọi là cây trúc (không phải tre trúc). Đây là gia vị chính trong các món gà chiên lá chanh hay món Tom yam trứ danh, nước cốt dùng ướp gà, nấu lẩu. Lá mang tinh dầu như lá chanh nhưng có phần đậm mùi hơn. Dưới gốc cây trúc là cơ man rau má, dấp cá, húng lủi... Nghe kể thì có vẻ như một khu vườn Việt bình thường, nhớ quê và  cần ăn rau thì trồng thôi! Thế nhưng, không đơn giản như thế! Đầu tiên là thời tiết. Bác tôi kể có những ngày đông, sáng ra nước đá đóng băng cả giàn lá mơ, nhìn xót xa. Trời lạnh là thế, ban đêm có khi phải bưng mấy chậu cây vô nhà, đợi khi nắng hửng lên tí mới bê ra. Có lúc phải thắp đèn sưởi ngoài vườn cho khỏi chết cây. Tiếp theo là nhân công. Khỏe khoắn không nói làm gì, trời lạnh bao tay cứng như đá, bác tôi phải thuê hai người Mễ đến làm vườn mỗi tuần hai lần: cuốc đất, bón phân, nhổ cỏ... chẳng khác gì nông dân Việt.

   Ở lâu một chút bên Mỹ, tôi phát hiện ra dường như trồng vài ba thứ cây gia vị là cách duy nhất để người Việt xa quê có cảm giác gần nhà. Phải nói là ở những vùng thuộc California - nơi người Việt sống nhiều thì thời tiết có những lúc ấm áp, cũng dễ dàng trồng trọt hơn. Thấy bác tôi nâng niu khóm sả mới thấy thương làm sao! “Sả Mỹ” mập, ngắn và trắng hơn “sả Việt Nam”. “Rau Mỹ” mượt mà, mập mạp hơn “rau Việt Nam” nhưng đảm bảo không thể thơm bằng. Nghe nói vào những năm 80, chỉ với việc trồng mướp, cà tím, sả, ớt, bạc hà… cung cấp cho cộng đồng Việt mà rất nhiều người thành công khi vừa đặt chân đến Mỹ.

    Chuyện tự cung tự cấp ở Mỹ cũng lắm công phu. Bác tôi sau khi trồng được một vườn rau đay vào mùa nắng ấm, lại nghĩ cách làm sao để có rau nấu canh cua ăn vào mùa đông. Bà rửa rau thật sạch, nấu nước trụng, rồi phơi ráo bỏ ngăn đông. Đến khi cần thì lấy ra từng ít nấu canh tôm, cua.

    Ông cậu tôi sống trong một khu nhà liền kế ở Los Angeles. Buổi chiều đi dạo ngang hiên nhà kế bên, tôi bỗng thấy chạnh lòng khi nhìn thấy những cọng rau răm bé nhỏ trồng trong một cái chậu có lỗ chuyên dùng trồng lan. Không có nắng, chẳng có đất, chỉ có những cơn gió lạnh buốt. Thế nên ba tháng sau tội quay lại nơi ấy, chậu lan vẫn còn, cây rau răm cũng chẳng dài ra tí nào! Chắc được chăm sóc quá nên nó không chết!

   Tôi đến bang Minnesota vào buổi sáng sớm. Khá quen với thời tiết Mỹ, tôi không còn cảm giác ngầy ngật như lần đến Los Angeles. Ở Minnesota trời tiết lạnh hơn rất nhiều, tháng 4 mà còn lạnh cóng (đối với tôi). Không thể trồng rau trồng vườn, cô tôi trồng ngay trên bệ cửa sổ. Hai ông bà già đi Home Depot (siêu thị giống cây trồng, các dụng cụ gia dụng) mua về mấy cái chậu nhỏ xinh, gieo vào đó ít cọng hành, ít rau húng cây. Tội nghiệp mớ cây nhỏ nhoi, ra ngoài thì lạnh, vô nhà thì thiếu nắng nên bị nấm trắng! Thế mà, hai ông bà già cưng lắm, ngày ngày chăm tưới, có ăn được đâu nhưng phải làm một chút gì đó để có hương vị miền Trung xa xôi! Trời ấm lên một chút, vì Minnesota nổi tiếng là nơi có nhiều hồ nên có rất nhiều những bãi đất ẩm. Chẳng có “đồng chiều cuống rạ” như câu thơ ngày xưa của Hoàng Cầm, chỉ có những người dân Việt đi hái rau dại như một thú vui nhà quê. Dễ dàng tìm thấy những vạt xà lách xoong lên xanh mướt. Hợp thời tiết, từng đọt rau xanh lên mơn mởn. Loại rau này không phải thứ xà lách xoong cọng nhỏ rí như ở Hóc Môn mà là loại xà lách xoong Đà Lạt, trộn thịt bò ăn ngọt và giòn chứ hoàn toàn không đắng. Chiều chiều mấy người bạn rủ nhau đi câu cá (câu cá bên Mỹ phải có giấy phép và đóng thuế đàng hoàng nhé!), chị em phụ nữ rủ nhau hái rau về trộn thịt bò. Bên Mỹ có loại bò băm, thường bán ở Cosco rất rẻ và mềm, phi thơm tỏi, xào lên thơm phức rồi trộn xà lách ăn rất ngon. Thỉnh thoảng còn có dền cơm, càng cua mọc hoang, ai nhìn thấy cũng phải thích. Tuy nhiên, có khu được phép hái, có khu không được, còn người Mỹ thì dù thèm đến mấy cũng không dám hái vì sợ thuốc diệt cỏ. Kệ, dù ăn được hay không thì cũng hái cho đỡ ghiền!

Vậy mới thấy, thèm vài cọng rau, đôi khi chẳng nhói lòng bằng thèm cái không khí!

Nguồn: monngonvietnam.com